راه آهن عراق

 

اطلاعات کلی

عراق با حدود 450000 کیلومتر مربع مساحت و 38 میلیون نفر جمعیت، در خاورمیانه و در همسایگی ج.ا. ایران قرار دارد. این کشور با استخراج روزانه 110 بشکه نفت، ثروتمندترین کشور جهان پس از عربستان سعودی در زمینه منابع نفتی است. مقدار مخازن گاز طبیعی عراق 110 تریلیون فوت مکعب است. منابع دیگری که می توان ذکر کرد عبارتند از: فسفات و سنگ سولفور. عراق به دلیل عدم دسترسی کافی به آبهای آزاد در طول سالهای بحرانی جنگ، فقط از امکان واردات و صادرات از طریق کشورهای همسایه برخوردار بود، و در طول دوره مذکور، واردات و صادرات آن کشور عمدتا از طریق ترکیه به اردن انجام گرفت.

از دیدگاه تاریخی، بصره مهمترین و فعالترین بندر عراق است، که در کنار اروند رود قرار دارد که پس از حمله نیروهای ائتلاف در اوایل سال 1991 و وارد شدن خسارات ذیربط، غیرفعال شده است. یکی از انگیزه های عراق برای حمله به کویت، دستیابی به دو جزیره بوبیان و واربا بود تا دسترسی آن به آبهای آزاد را افزایش دهد؛ در حال حاضر، ام القصر در مرز کویت تنها بندر فعال عراق در زمینه واردات و صادرات (عمدتا مواد غذایی و نفت) با توجه به سرمایه گذاری صورت پذیرفته در آن است.

 

وضعیت فعلی  راه آهن عراق

راه آهن عراق (IRR) زیرمجموعه وزارت حمل و نقل و ارتباطات آن کشور است.

آقای سلام جبر سلوم، مدیرعامل راه آهن عراق است. طول کل خطوط راه آهن عراق 2032 کیلومتر است که 120 کیلومتر آن دوخطه بوده و بیشتر قسمت های آن کشور را به یکدیگر متصل می کند. دفتر مرکزی راه آهن عراق در بغداد واقع شده است.

 

خطوط اصلی راه آهن عراق

بغداد - موصل (408 کیلومتر)؛

این خط آهن استاندارد از بغداد شروع شده و سپس درطول رود دجله به سمت شمال حرکت کرده و از موصل به سمت شمال غربی و فاصله 116 کیلومتریِ ربیعه (مرز سوریه) ادامه می یابد و از آنجا به سمت ترکیه و اروپا می­رود و به عنوان «راه­آهن سریع السیر شرقی" شناخته می شود.

 

بغداد - القائم؛

این خط جدیدالاحداث در شمال عراق، از فلوجه، رمادی، هادیسا و در طول القائم  (شمال غربی عراق، مرز عراق و سوریه) عبور می­کند که شاخه ای از آن القائم را به اکاشات که در فاصله 144 کیلومتری آن قرار دارد و یکی از مجتمع­های صنعتی فسفات عراق در آنجا قرار دارد وصل می کند. طول این خط حدود 375 کیلومتر است. این مسیر عراق را به بنادر عربی سوریه و لبنان واقع در دریای مدیترانه متصل می کند.

این خط آهن 461 کیلومتری، که در قسمت شرق و شمال شرقی عراق کشیده شده است، از بعقوبه، جلالا و کرکوک عبور می کند و در اربیل به نقطه پایان خود می رسد. همچنین، شاخه ای از آن جولا را به خانقین متصل می کند.

 

خطوط انشعابی:

قبیشیا - بصره - ام قصر (158 کیلومتر)؛

الشعیبی - ام قصر (56 کیلومتر)؛

سابونیا - ربیعه (100 کیلومتر)؛

بیجی ـ حمام العلیل (156 کیلومتر)؛

حدیثه ـ بیجی ـ کرکوک (252 کیلومتر)؛

مسیب ـ کربلا ـ سماوه. این پروژه، یکی از پروژه های بزرگ در حال ساخت و نوسازی است، که بخشهای کلیدی منطقه فرات میانی را به یکدیگر متصل می کند، که برخی از آنها دوخطه هستند. کار عملیاتی این پروژه در ماه مه 2002 آغاز شده است؛

دیگر پروژه های در دست اقدام راه آهن عراق ساخت مسیرهای باقی مانده است (مانند بغداد- بابل به طول 100 کیلومتر که یک مسیر دوخطه و در حال انجام است).

 

خطوط اصلی راه آهن عراق

راه آهن عراق از چهار خط اصلی استاندارد برخوردار است:

 

بغداد - بیجی - موصل - ربیعه (524 کیلومتر):

این خط آهن استاندارد از بغداد آغاز شده و در امتداد دجله به سمت موصل (412 کیلومتر) کشیده می شود و از شمال غرب تا «ربیعه»، در 112 کیلومتر مرز سوریه ادامه یافته و از آنجا به ترکیه و اروپا متصل می­گردد. این مسیر را «خط سریع­السیر شرقی» می نامند.

بغداد - هللا - دیوانیه - سماوه - نصیریه - بصره - ام قصر (609 کیلومتر):

این خط آهن از غرب بغداد آغاز شده و باعبور از هللا، دیوانیه و نصیریه وارد بصره می­شود. سپس به سمت ام­قصر ادامه می یابد.

 

بغداد - قائم - الکاشات (520 کیلومتر):

این خط از شمال بغداد آغاز شده، و با عبور از فلوجه، رمادی، و حقلانیه به «قیم» (شمال غربی بغداد واقع در مرز با سوریه) می رسد و خط دوم آن، به طول حدود 144 کیلومتر، قائم را الکاشات (منطقه ای که مجتمع صنعتی فسفات عراق در آن قرار دارد) متصل می کند.  این خط عراق را به بنادر عربی قرار گرفته بر ساحل مدیترانه در سوریه و لبنان متصل می کند.

 

حقلانیه - بیجی - کرکوک (252 کیلومتر)

 

ملاحظات

اتصال ریلی ایران و عراق در دو جهت زیر در دست مطالعه می باشد:

1. خرمشهر - بصره (51 کیلومتر)؛

2. کرمانشاه - خسروی - خانقین - بغداد (266 کیلومتر).

عراق با چین، فرانسه، آلمان، روسیه، هند، ترکیه و غیره مذاکراتی را در زمینه خرید لوکوموتیو، قطعات یدکی و دیگر تجهیزات مورد نیاز انجام داده است و قراردادهای مرتبط با آنها را نیز به تصویب رسانده است، مانند واردات 40 لوکوموتیو با 12 واگن مسافری از چین، 30 لکوموتیو از روسیه، 16 لکوموتیو از ترکیه و 440 واگن باری و مخزندار از الجزایر و غیره. برخی از آنها توسط مقامات سازمان ملل رد شده اند.

در طول سالهای گذشته اعلام شد که 30 دستگاه لوکوموتیو جدید با سرعت 140 کیلومتر در ساعت از چین وارد شده که هزینه آنها، به همراه هزینه قطعات یدکی مربوطه، بالغ بر 60000 دلار آمریکا است.

عراق با بهبود وضعیت سیاسی و اقتصادی خود، در حال توسعه و بازسازی شبکه ریلی داخلی خویش، و گسترش و اتصال شبکه راه آهن خود با شبکه های ریلی کشورهای دیگر می­باشد. در این راستا، اقدامات کوچکی را به انجام رسانده و در مرز سوریه اقدامات اولیه برای اتصال خط راه آهن الطالبیه عراق به دیرالزور در سوریه (30 کیلومتر) را معمول کرده است. این خط بنادر عراق را به بنادر سوریه متصل می کند. همچنین عراق قصد دارد خطوط راه­آهن خود را از طریق حدیثه به اردن و از آنجا به بندر عقبه متصل نماید و اقدامات مشابهی را نیز در مسیر لبنان و ایران انجام دهد. اما، علیرغم تبلیغات به عمل آمده، در حال حاضر به جز بهینه سازی خطوط داخلی، قادر به انجام چنین پروژه­های مهمی نیست، مگر آنکه کشورهای مقصد در این زمینه سرمایه­گذاری­ نمایند و برای اجرای این پروژه ها کمر همت ببندند.

 


جزئیات اطلاعات تماس با راه آهن عراق

 

آدرس وب سایت: IRR: http://www.scr.gov.iq/english/index.php

وزیر: آقای باقر جابر الزبیدی

ایمیل: moft1946@gmail.com

مدیر عامل: سلام جبر سلوم

تلفن: 26 722 153 (+964)

ایمیل: salamjsalom@yahoo.com

 

تلفن شماره روابط بین الملل راه آهن عراق: 96415374384 +

فکس: 099312607

تیم ویژه برای راه آهن: +982166743845

 

فرد پاسخگو در زمینه ایمنی، آموزش، و مسائل منطقه ای

خانم آمل فاضل عباس

تلفن: 66 18 67 7901 (+964)

ایمیل: media@scr.gov.iq


 

 

اطلاعات آماری راه آهن عراق

IRR

علامت اختصاری راه آهن

1

435000

مساحت کشور (متر مربع)

2

35.87

جمعیت (میلیون نفر)

3

کل خطوط: 2138

دوخطه: -

برقی:-

طول خطوط (کیلومتر)

4

-

تعداد لکوموتیو

5

-

اتوماتریس

6

77

واگنهای مسافری

7

9315

واگنهای باری

8

8.80

تعداد کارکنان (میلیون نفر)

9

4

قطار کیلومتر (میلیون)

10

0.21

تعداد مسافر جابه جا شده (میلیون نفر)

11

99

مسافر کیلومتر (میلیون)

12

1.0

تناژ بار حمل شده (میلیون)

13

249

تن کیلومتر (میلیون)

14

121

تن کیلومتر خالص (میلیون)

15

منبع: آمار UIC- 2015